વંદે માતરમ્ કાનૂની વિવાદનો અંત આવશે?

સુનાવણીની દલીલ વખતે એમ પણ કહેવાયું કે સુધારેલા કાયદામાં ‘રાષ્ટ્રગાન’નો ઉલ્લેખ છે અને સજાની જોગવાઈ છે પણ રાષ્ટ્રગાનની વ્યાખ્યા અથવા કેટલી ‘કડી’ ગાવી જોઈએ તેનો ઉલ્લેખ નથી! મૂળ 1971ના કાનૂનમાં પણ ‘રાષ્ટ્રગાન’નો ઉલ્લેખ નથી. આ દલીલ સાંભળ્યા પછી ત્રણ ન્યાયમૂર્તિઓની બેંચે સ્પષ્ટ કહ્યું કે આપણા રિવાજ અને વપરાશમાં હંમેશાં વંદે માતરમ્ ‘રાષ્ટ્રગાન’ રહ્યું છે પણ રાષ્ટ્રગાનમાં નહીં જોડાનારા સજાપાત્ર હોવાનું જણાયું નથી. આમ છતાં રાષ્ટ્રીય ભાવનાનું પ્રમાણ નક્કી કરવાની ભૂમિકા ન્યાયતંત્રની નથી. અલબત્ત, સજાની જોગવાઈનું વિશ્લેષણ થઈ શકે. આ જોગવાઈ ‘રાજ્ય’ - (સાંસદ) દ્વારા થાય છતાં પ્રામાણિકપણે વિરોધની લાગણી પણ તપાસવી જોઈએ અને સજાની જોગવાઈ નહીં હોવી જોઈએ. સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે 1986માં આ વિષયમાં આપેલા ચુકાદાની યાદ અપાવી. કેરળમાં એક સ્કૂલમાં ત્રણ બાળકોએ ‘અન્ય ધર્મી’ હોવાથી રાષ્ટ્રગીત ગાવામાં જોડાવાને બદલે માત્ર શાંત ઊભા રહ્યાં હતાં તેથી બરતરફ કરવામાં આવ્યાં હતાં, ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો હતો કે શાંત ઊભા રહેવાથી રાષ્ટ્રગીતનું અપમાન નથી અને બાળકોને શાળામાંથી બરતરફ કરી શકાય નહીં. આ ચુકાદાને હજુ સુધી પડકારવામાં નથી આવ્યો અને તે કાનૂની રીતે અમલમાં છે. રાષ્ટ્રગાનના માન-સમ્માનનો સ્વીકાર કરવા સાથે સુપ્રીમ કોર્ટ સજાની જોગવાઈ - વિશે કેવો ચુકાદો આપે છે તે જોવાનું છે. કેન્દ્ર સરકારના સોલિસિટર જનરલ તુષાર મેહતાએ પંદર દિવસની મહેતલ માગી છે. આ વિવાદના મૂળમાં ‘સેક્યુલરવાદ’ છે! અમેરિકાનું રાષ્ટ્રગીત ’ઋજ્ઞમ’ ઈશ્વરની પ્રાર્થના છે. અલબત્ત, ત્યાં સેક્યુલરવાદ નથી! ભારતમાં ‘વંદે માતરમ્ કહો કે મા તૂઝે સલામ’ કહો - કરો - પણ હવે વિવાદ બંધ કરો.